Mỹ áp dụng chính sách hạn chế thị thực mới
Ngày 28/5/2025, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ áp dụng chính sách hạn chế thị thực mới nhằm vào các quan chức nước ngoài có hành vi kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội, đặc biệt nếu những nội dung đó đến từ công dân Mỹ.
Vì sao Mỹ áp dụng chính sách thị thực mới?
Trong phát biểu ngày 28/5, ông Rubio nêu rõ: “Không quốc gia nào có quyền đe dọa, trừng phạt hoặc kiểm duyệt công dân Mỹ vì những gì họ chia sẻ trên mạng xã hội. Tự do ngôn luận là nền tảng của nước Mỹ, và chúng tôi sẽ bảo vệ quyền đó – cả trên không gian thực lẫn không gian mạng.”
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio
Bối cảnh của chính sách này liên quan trực tiếp đến áp lực từ các chính phủ nước ngoài đối với các nền tảng công nghệ Mỹ như X (Twitter cũ), Meta (Facebook, Instagram), Google hay TikTok nhằm xóa bỏ, giới hạn hoặc làm mờ các bài đăng bị cho là “thù ghét”, “tin giả” hay “gây bất ổn”. Tuy nhiên theo chính phủ Mỹ, một số hành vi can thiệp đã vượt giới hạn và đe dọa trực tiếp đến quyền tự do biểu đạt của công dân Mỹ.
Ai sẽ bị ảnh hưởng bởi chính sách này?
Tuy tuyên bố không nêu rõ danh tính cụ thể của các quan chức nước ngoài sẽ bị cấm nhập cảnh, nhưng ngoại trưởng Rubio từng lên tiếng chỉ trích Thẩm phán Tòa Tối cao Brazil – ông Alexandre de Moraes. Ông này được cho là đã yêu cầu nền tảng mạng xã hội X (của Elon Musk) gỡ bỏ những bài viết mà chính phủ Brazil cho là “tin sai sự thật”, gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Chính quyền Mỹ cho rằng hành động trên đã vượt ra ngoài phạm vi quyền lực quốc gia, đặc biệt khi nội dung được đăng tải bởi công dân Mỹ, trên máy chủ đặt tại Mỹ và theo luật pháp Mỹ.
Mạng xã hội X
Mặc dù Trung Quốc là quốc gia thường bị đưa vào danh sách theo dõi về kiểm duyệt internet, chính sách thị thực mới không chỉ giới hạn trong khuôn khổ châu Á. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump từng chỉ trích mạnh mẽ cả Đức và Anh, cho rằng hai nước này đã tạo ra các quy định quá nghiêm ngặt về nội dung “thù ghét” và gây áp lực lên các nền tảng mạng xã hội phải hành động tương tự trên phạm vi toàn cầu – điều mà Mỹ không đồng thuận.
Theo các nhà phân tích, chính sách mới có thể ảnh hưởng đến nhiều quốc gia đang tăng cường kiểm soát thông tin trên không gian mạng, bất kể đó là đồng minh hay đối thủ chiến lược của Washington.
Hàng ngàn thị thực đã bị thu hồi
Ông Rubio tiết lộ rằng hàng ngàn thị thực Mỹ đã bị thu hồi gần đây, chủ yếu là đối với sinh viên quốc tế bị cáo buộc tham gia vào các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch quân sự của Israel tại Dải Gaza. Quyết định này gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng sinh viên và các tổ chức nhân quyền, nhưng chính phủ Mỹ khẳng định đây là biện pháp đảm bảo an ninh quốc gia và ổn định nội bộ.
Sinh viên trường đại học tại Mỹ tham gia cuộc biểu tình
Sự việc trên cho thấy Washington đang sử dụng chính sách thị thực như một công cụ ngoại giao linh hoạt – không chỉ giới hạn ở việc kiểm soát nhập cư, mà còn để truyền đi thông điệp chính trị mạnh mẽ.
Phản ứng từ cộng đồng quốc tế
Các tổ chức nhân quyền quốc tế như Amnesty International và Human Rights Watch đã bày tỏ lo ngại rằng chính sách thị thực mới của Mỹ có thể làm trầm trọng thêm căng thẳng ngoại giao, đặc biệt nếu không có quy trình xác minh minh bạch đối với những người bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đồng tình rằng đây là bước đi cần thiết để bảo vệ chủ quyền số của Mỹ trước xu thế kiểm duyệt xuyên biên giới ngày càng phổ biến.
Nếu được áp dụng rộng rãi, chính sách này có thể ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao song phương giữa Mỹ và các quốc gia bị nhắm đến. Một số nước có thể xem đây là hành động “can thiệp nội bộ” hoặc “bá quyền số”, từ đó trả đũa bằng cách hạn chế hoạt động của các công ty công nghệ Mỹ như Google, Meta, Amazon hay Apple tại địa phương.
Chính sách thị thực mới của Mỹ đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong cách chính phủ nước này bảo vệ không gian mạng và giá trị dân chủ của mình trước ảnh hưởng từ bên ngoài. Không chỉ là vấn đề nhập cảnh, đây còn là thông điệp cảnh báo đối với bất kỳ quốc gia nào đang cố gắng kiểm soát công dân Mỹ vượt khỏi biên giới pháp lý của họ.