Đức tăng cường kiểm soát tình trạng lao động bất hợp pháp trong ngành làm đẹp

Chính phủ Đức đang triển khai một dự luật mới nhằm tăng cường kiểm soát tình trạng lao động bất hợp pháp trong ngành làm đẹp – một lĩnh vực đang có tỷ lệ vi phạm cao, đặc biệt là từ nhóm người nhập cư. Theo đề xuất được Bộ trưởng Tài chính kiêm Phó Thủ tướng Lars Klingbeil trình lên Quốc hội liên bang vào đầu tháng 8, tất cả nhân viên làm việc tại các cơ sở như tiệm tóc, tiệm cắt tóc và tiệm nail sẽ bắt buộc phải mang theo giấy tờ tùy thân hợp pháp trong suốt quá trình làm việc.

Siết chặt giám sát lao động nhập cư

Dự luật mới là phản ứng của chính phủ Đức trước thực trạng đáng báo động: nhiều cơ sở làm đẹp đã và đang sử dụng lao động không có giấy phép hợp pháp, dẫn đến tình trạng thất thu thuế, bóc lột lao động và thậm chí là hoạt động rửa tiền núp bóng doanh nghiệp nhỏ.

Theo trang tin Infomigrants.net, nếu bị phát hiện không mang theo giấy tờ tùy thân trong quá trình làm việc, người lao động có thể bị phạt hành chính lên đến 5.000 euro. Đồng thời, chủ doanh nghiệp cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu không khai báo đúng quy định về tình trạng việc làm của người lao động với Cơ quan bảo hiểm hưu trí quốc gia – đơn vị quản lý dữ liệu lao động chính thức tại Đức.

Việc khai báo phải được thực hiện ngay trong ngày đầu tiên người lao động bắt đầu công việc mới. Nếu vi phạm, chủ doanh nghiệp có thể phải đối mặt với các mức phạt tương đương người lao động.

Đơn vị đặc nhiệm FKS: “Giấy tờ hợp lệ là yêu cầu bắt buộc”

Một trong những lý do chính khiến dự luật được đề xuất là nhằm hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm “Kiểm soát tài chính việc làm không khai báo” (FKS) – đơn vị thuộc cơ quan hải quan Đức, chuyên điều tra các hành vi tuyển dụng lao động bất hợp pháp.

FKS cho biết việc kiểm tra tại hiện trường thường gặp nhiều khó khăn khi người lao động chỉ xuất trình hình ảnh giấy tờ trên điện thoại – dễ bị làm giả hoặc thiếu thông tin cần thiết để xác minh danh tính.

Dự luật nêu rõ: “Việc bắt buộc mang theo giấy tờ nhận dạng gốc sẽ giúp đẩy nhanh quá trình xác minh danh tính, tăng hiệu quả kiểm tra tại chỗ và bảo đảm công bằng trong thực thi pháp luật.”

Theo số liệu từ Bộ Tài chính Đức, tình trạng tuyển dụng không hợp pháp trong các ngành nghề như làm tóc, làm móng đang khiến ngân sách nhà nước thiệt hại hơn 1 tỷ euro mỗi năm, bao gồm cả thất thu thuế và chi phí xã hội.

Doanh nghiệp ngành làm đẹp phản ứng mạnh

Mặc dù Chính phủ khẳng định rằng mục tiêu của dự luật là bảo vệ quyền lợi người lao động và xây dựng thị trường lao động minh bạch, song nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ đã lên tiếng phản đối. Họ cho rằng quy định mới sẽ gia tăng áp lực hành chính vốn đã rất nặng nề.

Hiệp hội các chuyên gia thiết kế móng tay tại Đức (VNDD) là một trong những tổ chức đầu tiên công khai phản đối. Bà Terri Malon, Giám đốc điều hành VNDD, phát biểu với tờ Redaktionsnetzwerk Deutschland: “Chúng tôi đã phải đối mặt với quá nhiều thủ tục hành chính rườm rà. Việc yêu cầu mỗi nhân viên mang theo giấy tờ gốc trong suốt thời gian làm việc là điều vô lý và gần như không thể áp dụng với những cơ sở có quy mô nhỏ, ít nhân sự.”

Tuy nhiên, giới chức trách khẳng định họ đã tính đến các giải pháp hỗ trợ như số hóa quy trình kiểm tra và tự động hoá việc khai báo nhân sự qua hệ thống điện tử. Việc chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng thủ tục giấy tờ, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý.

Mối liên hệ với rửa tiền và tội phạm có tổ chức

Ngoài vấn đề lao động bất hợp pháp, các cơ quan chức năng cũng đặc biệt lo ngại về tình trạng rửa tiền thông qua các tiệm làm đẹp, đặc biệt là tiệm nail và salon tóc. Theo báo cáo nội bộ của Bộ Tài chính Đức, nhiều cơ sở trong ngành đã bị phát hiện có liên quan đến tội phạm có tổ chức, lợi dụng mô hình kinh doanh hợp pháp để che giấu dòng tiền phi pháp.

Song song đó, các cuộc điều tra gần đây cũng ghi nhận nhiều trường hợp bóc lột lao động, trả lương dưới mức tối thiểu hoặc không thanh toán tiền làm thêm giờ – những hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền lợi người lao động nhập cư, đặc biệt là phụ nữ.

Một nghịch lý hiện hữu trong thị trường lao động Đức là trong khi siết chặt kiểm soát lao động bất hợp pháp, nước này lại đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng lao động có tay nghề. Theo ước tính, Đức cần thêm ít nhất 300.000 người lao động mỗi năm để duy trì hoạt động kinh tế và hệ thống phúc lợi xã hội.

Dù chính phủ đã nới lỏng một số chính sách thị thực và cấp phép làm việc cho nhóm ngành nghề đặc thù, nhưng số lượng người nhập cư đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ năng vẫn còn rất thấp. Trong khi đó, lao động phổ thông – đặc biệt là người xin tị nạn – lại tập trung vào các công việc như làm móng, gội đầu, cắt tóc… vốn dễ bị bóc lột và ít được bảo vệ về mặt pháp lý.

Không chỉ riêng Đức, các nước châu Âu khác cũng đang tăng cường giám sát lao động bất hợp pháp trong các ngành nghề dễ bị tổn thương. Vương quốc Anh gần đây đã ký kết thỏa thuận với các công ty giao đồ ăn như Deliveroo, Uber Eats và Just Eat, yêu cầu tăng cường kiểm tra danh tính nhân viên giao hàng.

Một số người xin tị nạn tại Anh đã tìm cách “lách luật” bằng cách thuê hoặc mượn tài khoản có giấy tờ hợp pháp để đi làm. Đáp lại, các công ty này đã bắt đầu triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt, xác minh người thực hiện công việc trùng khớp với chủ tài khoản.

Pháp cũng không nằm ngoài xu hướng này. Hơn 2.500 tài khoản giao hàng đã bị khóa sau các cuộc điều tra phát hiện dấu hiệu sử dụng giấy tờ giả hoặc mượn danh. Những động thái này cho thấy một xu hướng chung tại châu Âu: Thắt chặt kiểm soát lao động trái phép, tăng cường số hóa giám sát, và nâng cao tiêu chuẩn tuyển dụng trong những lĩnh vực vốn bị xem nhẹ.