Du học sinh Trung Quốc về nước tạo ra làn sóng nhân lực chất lượng cao lan rộng về đô thị nhỏ
Trung Quốc đang chứng kiến làn sóng du học sinh hồi hương mạnh chưa từng có, khi ngày càng nhiều người tốt nghiệp ở nước ngoài lựa chọn quay về tìm việc, thậm chí chấp nhận bắt đầu sự nghiệp tại các thành phố vừa và nhỏ để đón đầu cơ hội trong lĩnh vực công nghệ cao.
Báo cáo công bố đầu tuần này của nền tảng tuyển dụng Zhaopin cho thấy, số người tìm việc sở hữu bằng cấp quốc tế trong năm qua tăng 12%, mức cao nhất trong vòng 8 năm. Dù không công bố con số tuyệt đối, Zhaopin khẳng định tỷ lệ này cao hơn gấp đôi so với năm 2018, thời điểm nền tảng bắt đầu theo dõi dữ liệu liên quan đến nhóm lao động hồi hương.
Diễn biến trên phản ánh rõ nét xu hướng “trở về” ngày càng gia tăng. Ngoại trừ năm 2023 bị gián đoạn bởi các yếu tố liên quan đến đại dịch Covid-19, dòng chảy du học sinh hồi hương gần như tăng liên tục trong nhiều năm.
Số liệu từ Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng củng cố nhận định này. Riêng năm 2024, khoảng 495.000 du học sinh quay về nước, tăng hơn 19% so với năm trước. Tính trong giai đoạn 1978–2024, Trung Quốc ghi nhận hơn 7,4 triệu du học sinh tốt nghiệp ở nước ngoài, trong đó 6,4 triệu người đã hồi hương, tương đương 86%, và xu hướng này được dự báo sẽ còn tiếp diễn.
Phần lớn du học sinh trở về được đào tạo tại các quốc gia phát triển phương Tây, tập trung nhiều nhất ở Anh (34%), Australia (22%) và Mỹ (8%).
Về lĩnh vực việc làm, các ngành internet, giáo dục và tư vấn tiếp tục thu hút nhiều hồ sơ ứng tuyển nhất. Tuy nhiên, xét về tốc độ tăng trưởng, công nghệ thông tin và sản xuất tiên tiến lại dẫn đầu, đặc biệt trong các mảng vật liệu mới và quang điện tử. Những lĩnh vực như robot, trí tuệ nhân tạo, phần cứng thông minh và hàng không vũ trụ cũng ghi nhận nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh.
Người tìm việc tại một hội chợ việc làm ở Trung Quốc
Theo Zhaopin, các ngành này có đặc điểm chung là đầu tư R&D lớn, rào cản kỹ thuật cao và định hướng quốc tế rõ rệt, phù hợp với nhóm lao động được đào tạo bài bản ở nước ngoài.
Làn sóng hồi hương được thúc đẩy không chỉ bởi cơ hội trong nước mà còn nhờ các chính sách ưu đãi và đầu tư mạnh mẽ của chính phủ Trung Quốc cho các ngành công nghiệp thế hệ mới. Dù Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến vẫn là điểm đến hàng đầu, lượng du học sinh tìm việc tại các thành phố hạng 2 và 3 tăng hơn 20%, thậm chí tăng tới 30% ở nhóm thành phố hạng 5. Nhiều địa phương nhỏ đang tung ra các gói hỗ trợ hấp dẫn để thu hút nhân tài, tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Bên cạnh đó, việc Mỹ siết chặt thị thực đối với du học sinh Trung Quốc cùng với thị trường việc làm kém sôi động tại nhiều quốc gia phát triển được xem là “cú hích” thúc đẩy làn sóng hồi hương, theo ông Xiong Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21.
Sự trở về ồ ạt cũng khiến thị trường lao động trong nước trở nên cạnh tranh gay gắt hơn. Dự kiến mùa hè năm nay, Trung Quốc sẽ có khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học, vượt kỷ lục 12,22 triệu của năm ngoái. Các chuyên gia cho rằng con số này vẫn chưa chạm đỉnh và có thể tiếp tục tăng cho tới năm 2035.
Theo Cục Thống kê Trung Quốc, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên 16–24 tuổi vào tháng 12/2025 ở mức 16,5%, tương đương mặt bằng 16–17% duy trì trong suốt năm 2023.
Đáng chú ý, 8/10 du học sinh hồi hương sở hữu bằng thạc sĩ, trong khi phần lớn vị trí việc làm ở nước ngoài trước đây của họ chỉ yêu cầu trình độ cử nhân – chiếm tới 83%. Điều này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong chiến lược nghề nghiệp của lực lượng lao động tri thức trẻ Trung Quốc.